همه چیز درباره جعبه سیاه هواپیما؛ رازهایی که باید بدانید



جعبه سیاه هواپیما وسیله ای است که اطلاعات پرواز و داده های صوتی را پس از سانحه هوایی با استقامت بسیار بالا و فناوری پیشرفته حفظ می کند. سوانح هوایی دلخراش ترین حوادث در صنعت مسافربری است. گاهی تصادف به حدی است که متأسفانه کل هواپیما از بین می‌رود و بازمانده‌ای نیست که آن را به دیگران بگوید یا گاهی توجیه خوبی برای تصادف وجود ندارد. اینجاست که ماموران برای کشف علت حادثه به سراغ جعبه سیاه هواپیما می روند. جعبه سیاه این جعبه سخت نارنجی تمام اطلاعات مورد نیاز شما را در خود جای می دهد. شاید تعجب کنید که چرا این جعبه نارنجی را جعبه سیاه می نامند. برای دریافت پاسخ این سوال و سوالات دیگری که در مورد این جعبه مرموز دارید، این مقاله را بخوانید. جعبه سیاه هواپیما چیست؟ پس از وقوع حوادث برای وسایل نقلیه هوایی، مسئولان و مردم کشور انتظار توضیح روشنی دارند. علت حادثه باید به طور دقیق و مستند ارائه شود و این کاری است که جعبه سیاه هواپیما برای ما انجام می دهد. این ابزار برای ثبت جزئیات فعالیت هواپیما در پروازهای داخلی و خارجی در تمامی وسایل نقلیه هوایی نصب می شود. این اطلاعات با الگوریتم خاصی ذخیره می شود تا آخرین داده ها همیشه روی جعبه ثبت شوند. معمولاً هر هواپیما دارای دو جعبه سیاه است که یکی در جلو و دیگری در عقب هواپیما قرار دارد که وجود این دو تا حد زیادی به بازسازی حادثه کمک می کند. جعبه سیاه هواپیما از فلز تیتانیوم ساخته شده و در جعبه تیتانیومی محصور شده است. به این ترتیب حتی در صورت افتادن نیز در برابر ضربه ها کاملا مقاوم خواهد بود. جعبه سیاه چه زمانی معرفی شد؟ جعبه سیاه یا ضبط کننده پرواز اولین بار پس از جنگ جهانی دوم در هواپیماهای تجاری مورد استفاده قرار گرفت. سقوط چند هواپیمای مسافربری همزمان با آغاز دوران جت بوئینگ در دهه 50، دانشمند استرالیایی به نام دیوید وارن را به فکر فرو برد. با توجه به افزایش روزافزون سوانح هوایی در آن زمان، نیاز به دستگاهی که اطلاعات هواپیما را ثبت کرده و علت سوانح را توضیح دهد، بیش از پیش احساس می شد. از این رو جعبه سیاه اختراع شد. طبق گزارش موزه ملی استرالیا، تا پایان دهه 1950، وارن نمونه اولیه ای ساخت که داده های پرواز و مکالمات کابین خلبان را ضبط می کرد. در ابتدا این جعبه به دلیل بدنه قرمز رنگ “تخم مرغ قرمز” معرفی شد. اما بعدها به دلیل رنگ دیواره داخلی جعبه که سیاه بود به آن «جعبه سیاه» گفته شد. جعبه سیاه چگونه کار می کند؟ گفتیم که بدنه جعبه سیاه از فلز تیتانیوم سخت و محکم ساخته شده است. این جعبه می تواند یک ماه کامل بدون برق کار کند، دمای 11000 درجه سانتیگراد را تحمل می کند و در صورت جدا شدن از بدنه هواپیما، تا یک ماه سیگنال موج و بوق منتشر می کند. حتی اگر جعبه به اعماق دریا بیفتد، امواجی از عمق چهار کیلومتری ساطع می کند. تیم تحقیقاتی می تواند این صدا را از فاصله دو تا سه کیلومتری شناسایی کند. جعبه سیاه تصویر واضحی از تصادفات هواپیما ثبت نمی کند. اما با جزئیات مفیدی که در اختیار تیم بررسی حادثه قرار می دهد، به شناسایی علت حادثه کمک می کند. اجزای داخلی جعبه سیاه چیست؟ هر جعبه سیاه هواپیما دو قسمت مجزا دارد که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم. 1. Flight Recorder برای آشنایی با جعبه سیاه هواپیما، ابتدا باید با ضبط اطلاعات پرواز آشنا شوید. این قسمت از جعبه سیاه که به رنگ صورتی یا قرمز است، اطلاعاتی در مورد زمان، جهت هواپیما، ارتفاع، وضعیت جریان سوخت، سرعت هوا، شتاب عمودی، دمای کابین و غیره ثبت می‌کند که تقریباً 88 مقدار مختلف از این فاکتورها ثبت می‌شود. تا 25 ساعت قبل از حادثه که در دمای 11000 درجه سانتیگراد به مدت یک ساعت و در دمای 260 درجه سانتیگراد به مدت 10 ساعت روی جعبه نگهداری می شوند. 2. ضبط صدای کابین خلبان در هواپیماهای تجاری، چندین میکروفون در کابین تعبیه شده است که به مکالمات خدمه پرواز گوش می دهد و صداهای محیطی مانند انتشار کلیدها یا ضربات داخل کابین را ردیابی می کند. این قسمت از جعبه سیاه تمام صداهای هواپیما از جمله صدای موتور، آلارم های اضطراری و صداهای کابین را در دو ساعت گذشته ضبط می کند. البته این قسمت در همه جعبه های سیاه موجود نیست. برخی از آنها فقط داده های هواپیما را ثبت می کنند و برخی دیگر هر دو را انجام می دهند. بدنه جعبه سیاه هواپیما چه ویژگی هایی دارد؟ جعبه های سیاه قبل از نصب بر روی هواپیما تست های ایمنی متعددی را انجام می دهند و تنها جعبه هایی که این تست های ایمنی را پشت سر می گذارند بر روی هواپیما نصب می شوند. بر روی بدنه این جعبه ها عبارت “Flight Recorder; Do Not Open” به زبان انگلیسی “FLIGHT RECORDER DO NOT OPEN” و به زبان فرانسوی “ENREGISTREUR DE VOL NE PAS OUVRIR” حک شده است و بدنه جعبه بر خلاف رنگ نارنجی است. نام آن. حتی سطح بدنه نیز قابلیت انعکاس نور را دارد تا به راحتی بتوان دستگاه را در کنار لاشه هواپیما قرار داد. جعبه سیاه در کجای هواپیما نصب شده است؟ اگرچه تمام صداهای داخلی هواپیما و کابین روی جعبه سیاه ضبط شده است، اما محل این ساز داخل کابین هواپیما نیست. جعبه سیاه معمولاً در انتهای دم هواپیما نصب می شود تا در صورت سقوط، محافظت بیشتری داشته باشد. البته موقعیت مکانی آن پس از تصادفات وحشتناک، یافتن آن را کمی سخت می کند. گاهی اوقات این جعبه ها هرگز پیدا نمی شوند. چگونه اطلاعات را پس از تصادف بازیابی کنیم؟ پس از یافتن جعبه سیاه، محققان دستگاه را به آزمایشگاه می برند تا با دانلود داده های دو ضبط کننده ای که معرفی کردیم، وقایع حادثه را بازسازی کنند. این فرآیند ممکن است هفته ها یا ماه ها طول بکشد. اگر FDR (Flight Data Recorder) آسیبی ندیده باشد، با اتصال این بخش به سیستم بازخوانی، می توان به راحتی اطلاعات آن را پخش کرد و داده های ذخیره شده را در عرض چند دقیقه استخراج کرد. از سوی دیگر یک تیم کارشناسی متشکل از نماینده شرکت هواپیمایی و سازنده هواپیما، کارشناس ایمنی حمل و نقل و محقق ایمنی هوانوردی در تفسیر داده های CVR (ضبط کننده صدای کابین) نقش دارند. این فرآیند پر زحمت ممکن است چند هفته طول بکشد. آیا فقط هواپیماها جعبه سیاه دارند؟ اگر تا به حال فکر می کردید جعبه سیاه فقط برای هواپیماها و وسایل نقلیه هوایی است، اکنون می دانید که جعبه سیاه فقط برای هواپیماها نیست. خوشبختانه در دنیای امروز خودروهای زمینی زیادی مجهز به فناوری مشابه Black Box تولید و روانه بازار می شوند. تقریباً 90 درصد خودروهای جدید خارجی دارای ضبط کننده داده رویداد (EDR) هستند که دقیقاً نقش جعبه سیاه خودرو را بازی می کند. هدف از طراحی این بخش حفاظت و نظارت بر سیستم ایمنی خودرو است. اما در صورت بروز حوادث رانندگی می توان از داده های EDR برای درک بهتر خرابی ها و تعیین مقصر تصادف استفاده کرد. چه آینده ای در انتظار فناوری جعبه سیاه است؟ با توجه به اهمیت ثبت آخرین لحظات یک تصادف، می توان مطمئن بود که پیشرفت های قابل توجهی در انتظار جعبه سیاه امروزی است. در حال حاضر این ابزارها فقط داده های عددی و صدا را ضبط می کنند. جای خالی فیلم های ویدئویی آخرین لحظات همچنان احساس می شود. البته، هیئت ایمنی حمل و نقل ملی ایالات متحده (NTSB) سال هاست که در تلاش برای پیاده سازی این ویژگی بوده است، اما اکثر خلبانان صراحتا اجازه ضبط ویدئو را نمی دهند. به گفته آنها، ضبط تصاویر ویدئویی از فضای کابین، نقض حریم خصوصی آنها محسوب می شود و داده های موجود برای بررسی وضعیت حادثه کافی است.

دیدگاهتان را بنویسید