مساجد قشم، شکوه معماری اسلامی، ظرفیتی برای توسعه گردشگری مذهبی



وجود مساجد تاریخی با معماری منحصربفرد اسلامی با طرح‌ها و نقشه‌های بومی و گرمسیری مناطق جنوبی کشور، جزیره قشم، سرزمین آب و خورشید را به یکی از قطب‌های گردشگری مذهبی تبدیل کرده است که باید از آن بهره بیشتری برد. این ظرفیت در صنعت گردشگری است. جزیره قشم به نسبت وسعت خود دارای بیشترین تعداد مسجد در ایران است به طوری که بیش از 200 مسجد کوچک و بزرگ در ابعاد و اشکال مختلف در سراسر این جزیره پهناور ساخته شده است که در زندگی اجتماعی و معنوی بسیار حائز اهمیت است. جزیره نشینان، علاوه بر این، آب های فیروزه ای خلیج فارس را نیز دارد. مردم جزیره قشم به عنوان مردم متدین توجه ویژه ای به مسجد و احکام شرعی دارند و به اجرای احکام و فرایض دینی کاملا پایبند هستند. اسلام(ص)، میلاد اهل بیت(ع)، شب های قدر و 2 عید مهم قربان و فطر در مساجد این جزیره برگزار می شود. مساجد و اماکن متبرکه این جزیره مانند سایر نقاط کشور در طول تاریخ و در عرف مردم از جایگاه و کارکرد ویژه ای برخوردار بوده و همین کارکرد باعث شده است که مساجد گرانبهای خلیج فارس همواره به عنوان مکان مقدس مساجد شناخته شوند. از دیدنی های قشم نیز به شمار می روند. در این میان معماری سنتی و محلی مساجد جزیره قشم بسیار غنی و دارای ظرفیت های بالایی است. بخشی از هویت ایران زنده نگه داشته می شود. در قشم از سال‌های اولیه هجری قمری مساجدی وجود دارد که قدیمی‌ترین آنها مسجد «شیخ برخ» روستای کوشه است. این مسجد زمانی در اثر زلزله ویران شد، اما در اواخر قرن سوم بازسازی شد. بنا بر باورها، این مسجد قدیمی ترین بنای اسلامی جزیره قشم به شمار می رود. از دیگر مساجد قدیمی قشم، مسجد لافت قدیم در ساحل لنگه واقع شده است که سادگی، قدمت و کیفیت تغییر ناپذیری دارد. شاید به دلیل دسترسی بیشتر و طرح ساده و قدیمی این مسجد، استفاده روزانه از این مسجد در اقامه نمازهای یومیه و همچنین مجاورت با آثار تاریخی کهن از جمله بادگیرهای زیبا، قرار گرفتن این روستا در ساحل دریا، وجود قلعه نادری، چاه های تل آو و جنگل حرا نقش مهم و ارزشمندی به آن بخشیده است. مسجد قدیم لافت با رنگ‌ها و آواهای معنوی، تناسب و زیبایی معماری جنوب ایران را در طلوع و غروب خورشید نشان می‌دهد. مساجد خاص قشم هویتی گرمسیری دارند و آمیزه ای از معماری ایرانی- اسلامی را به نمایش می گذارند. تزیینات مناره‌ها و گنبدهای بی‌شمار که اکثراً ساده و بدون کاشی‌کاری‌های معماری سنتی هستند و استفاده از مصالح و پوشش روی دیوارها و ستون‌ها همگی به این مساجد هویت خاصی بخشیده است که در نگاه اول قابل تشخیص است. مساجد قشم دارای ویژگی های ساختاری و معماری دیگری نیز می باشد که از آن جمله می توان به نبود بادگیر و بعضاً برداشتن گنبدها، برخورداری از بخشهای زمستانی و تابستانی، استفاده مناسب از مصالح بومی و هماهنگی محیطی و همچنین عدم تزیینات روزافزون در شبستان اشاره کرد. مساجد قشم در سراسر جزیره پراکنده است. مساجد شهرستان قشم، مسجد جامع رمچاه، مسجد جامع هولر، مسجد طبل و مسجد آل کمال سلخ از جمله مساجد معروف این جزیره هستند که نیاز به شناخت و تحقیق در خصوص ویژگی‌های معنوی و اجتماعی و معماری متنوع آن‌ها دارند. از مساجد معروف جزیره قشم که در روستای هولر قرار دارد، مسجد قبا است که زیبایی و شکوه خاص خود را دارد. معماری استثنایی و رنگ و طرح و نقشه آن باعث شده تا مسجد قبا همچون نگینی در معماری جنوب ایران بدرخشد. گنبدهای زیاد و هم اندازه مسجد مطابق با نقشه و طرح مجموعه ساختمان اصلی و محوطه مرکزی آن در یک میدان بزرگ است. به این مسجد شکوه و کرامت مسحورکننده ای بخشیده و معنویت حاکم بر آن را دو چندان کرده است. بنای اصلی مسجد مانند بسیاری از مساجد جزیره قشم به دلیل اختلاف سطح از پی بنا و فضای اطراف جدا شده است. در سطح زیرین صحن مسجد حوض آبی وجود دارد که در آن کرسی های سنگی برای وضو گرفتن در نظر گرفته شده است. این که نمازگزاران هنگام وضو گرفتن در یک محوطه مدور می نشینند و این علاوه بر اینکه حال و هوای معنوی به فضا می بخشد از زیبایی های مسجد قبا است. زلزله سال 115 هجری قمری در جزیره قشم باعث تخریب مسجد و بارگاه مسجد توران شاه در منطقه توریان شد. و منبر در زیر خاک مدفون شد. پس از چندین سال این مسجد و بارگاه آن حفاری شد و منبر را از زمین بیرون آوردند و تکه های آن را در مسجد رامکان که هنوز هم موجود است قرار دادند. در این زمین لرزه حسینیه بندر با سعید نیز تخریب شد. مساجد قشم بیشتر از طرح‌های بومی و گرمسیری مناطق جنوبی پیروی می‌کنند و ظاهری ترکیبی از ویژگی‌های معماری ایرانی-اسلامی دارند. اما در سال های اخیر تغییراتی در طراحی صورت گرفته و بنای برخی از این مساجد ایجاد شده و جلوه هایی از معماری اصیل ایرانی و طرح های معماری سرزمین مادری به آن افزوده شده است. در طراحی معماری مسجد رمچاه این دگرگونی و تلفیق عناصر ایرانی و بومی به خوبی دیده می شود. استفاده از گنبد فیروزه ای و نقوش اسلیمی بر روی آن، تغییر رنگ و نوع مصالح (مانند استفاده از کاشی کاری) از جمله ویژگی هایی است که به این مسجد هویت منحصر به فردی بخشیده است. هنرمندان بومی قشم. استفاده از تک گنبد و کاشی کاری و تزئینات روی درها و زیر و روی گنبد نشان از تأثیر معماری ایرانی در معماری بومی قشم دارد. مسجد امام حسین (علیه السلام) دارای 2 طبقه و چهار مناره و یک نمای آجری مزین به کاشی های حکاکی شده با آیات قرآن است. از دیگر مساجد قشم است که زیبایی و عظمت چشمگیری دارد. همچنین باید به مسجد الغدیر روستای حمیری اشاره کرد که یکی از مساجد برجسته قشم محسوب می شود و هر ساله در ایام محرم به ویژه تاسوعا و عاشورا جشن گرفته می شود. ، محل خوشامدگویی به عزاداران حسینی است و از آنجا دسته های عزاداری با عبور از کویر گدار به قشم می رسند. این مسجد در بین مردم متدین قشم جایگاه معنوی خاصی دارد و محل اقامه نماز و نذورات آنان است. جزیره قشم با 1500 کیلومتر مربع وسعت در تنگه هرمز به موازات سواحل جنوبی ایران به طول 135 کیلومتر و عرض متوسط ​​11 کیلومتر واقع شده است. از توابع هرمزگان است. و 300 کیلومتر خط ساحلی دارد. شهرستان قشم شامل جزایر قشم، هنگام و لارک با حدود 150 هزار نفر جمعیت است. از تنگه هرمز به موازات سواحل استان هرمزگان به طول 150 کیلومتر و عرض متوسط ​​11 کیلومتر در آبهای خلیج فارس گسترده شده است.

دیدگاهتان را بنویسید